ÜCRETE EK ÖDEMELER VE İSTİSNA DURUMLARI

1. I) AİLE ZAMMI (YARDIMI):

Aylık Asgari Ücret Tutarının % 10’u SGK priminden istisna tutulmuştur.

2023 yılı için bu tutar 1000,80-TL’dir.

Bu yardımın SGK priminden istisna edilebilmesi için şartlar şunlardır:

1) Çalışan sigortalının eşinin 5510 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmaması

2) SGK Başkanlığından gelir ve aylık almaması

(Bu durumu sadece emeklilik olarak düşünmemek gerekir, hak sahipliği nedeniyle alınan dul ve yetim aylıkları da buna dahildir.)

Aile yardımı için özel sektör çalışanlarında vergi istisnası bulunmamaktadır.

Öneri:

Personelin evli / bekar durumu incelenir.

Evli olanlara aile yardımı adı altında istisna tutarını aşmayacak maktu bir ödeme belirlenir.

Eşi çalışmayanlar için bu ödeme istisna kapsamında bildirilir.

Eğer eş çalışıyor veya SGK’dan gelir veya aylık alıyor ise istisna kapsamında bildirilmez. Ödenen tutar prime esas kazanca dahil edilir.

Evli olmayan (bekar), dul veya boşanmış olanlar için bu ad altında değil de örneğin aile yardımının yarısı yahut dörtte üçü kadar aylık maktu bir sosyal yardım ‘Geçim Destek Ödemesi’ adı altında prime esas kazançlara dahil olmak üzere kurgulanabilir.

1. II) ÇOCUK ZAMMI (YARDIMI):

Aylık Asgari Ücret Tutarının % 2’si bir (1) çocuk için SGK priminden istisna tutulmuştur.

En fazla iki (2) çocuk için uygulanabilir.

2023 yılında bir çocuk için istisna tutarı 200,16-TL’dir.

Bu yardımın SGK priminden istisna edilebilmesi için şartlar şunlardır:

1) Çalışanın çocuğu sigortalı veya isteğe bağlı sigortalı olmamalı

2) Çocuğa kendi sigortalılığı nedeniyle SGK tarafından gelir veya aylık bağlanmamış olmalı

3) Çocuk 18 yaşını doldurmamış olmalı (istisnaları aşağıda)

4) Eğer çocuk lise ve dengi okul öğrenimi yahut 3308 sayılı Kanun kapsamında çırak, aday çırak veya işletmelerde mesleki eğitim görüyor ise 20 yaşını doldurmamış olmalı

5) Yükseköğrenim görüyor ise evli olmaması kaydıyla 25 yaşını doldurmamış olmalı

6) Çalışanın çocuğu 5510 sayılı Kanun kapsamında malul ise evli olmamak kaydıyla yaşına bakılmaksızın istisna kapsamında çocuk zammı ödemesine konu olur.

Çocuk zammı (yardımı) için vergi istisnası çocuğun yaşına bağlı olarak uygulanmaktadır.

2023 yılı 01.01.2023-30.06.2023 tarihleri arasındaki dönem için;

0-6 yaş aralığındaki çocuklar için gelir vergisi istisna tutarı 216,84-TL

6 yaşını doldurmuş çocuklar için 108,42-TL  gelir vergisinden istisna edilecektir.

Öneri:

Çalışan personelin çocuk sayısı ve yaşları esas alınarak çocuk zammı / yardımı uygulanabilecek personel tespit edilir.

Bunlardan çocuk sahibi olanlara aylık maktu bir çocuk yardımı belirlenir.

Eğer çocuk sayısı ikiden fazla ise fazla sayı istisnaya konu edilmez, ancak çocuk yardımı verilirken vergi istisna avantajı bakımından küçük olan çocuktan başlayarak verilmesi makul olacaktır.

III) YAKACAK (ENERJİ) YARDIMI:

Yakacak yardımı esasen prime esas kazanca ve gelir vergisi matrahına dahil edilmesi gereken bir ek ödeme türüdür.

Ancak, 7420 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesi ile 09.11.2022-30.06.2023 tarihleri arasındaki dönem için aylık 1.000-TL’yi aşmayan ödemeler prime esas kazanca dahil edilmeyecek ve bu tutar için gelir vergisi hesaplanmayacaktır.

Buna ilişkin şartlar şunlardır:

1) Ödeme işverenler tarafından elektrik, doğalgaz ve diğer ısınma giderlerine karşılık olmak üzere yani bu ad altında (yakacak yardımı) yapılmalıdır.

2) Çalışanların mevcut ücretlerine (prime esas kazanç tutarlarına) ilave olarak yapılmalıdır. Yani mevcut ücretin bir kısmı ayrılarak bu ad altında istisnaya konu edilemez.

3) 1.000-TL net olarak çalışana ödeme yapılması halinde küçük bir sigorta prim ve vergi farkı doğmaktadır. Ancak 1.000-TL brüt kabul edilip içinden damga vergisi düşülerek ödeme yapılması mümkündür.

4) Bu düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce toplu iş sözleşmesi gereği çalışanlara bu ad altında bir ödeme yapılıyor ve bordrolarda ayrıca gösteriliyor olması halinde ise işverenler aynı istisna hükümlerinden faydalanabilir.

(x) İstisna konusu olan ek ödemelerden kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), harcırah ve işverenlerce yapılan özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payı ödemeleri bir başka yazıda ele alınacaktır.