BORÇLANMA YOLUYLA SGK PRİM GÜNLERİ İÇİN YAPILAN ÖDEMELERİN GELİR VERGİSİ MATRAHINDAN İNDİRİLMESİ

Emeklilik (yaşlılık) aylığına hak kazanma konusunda sigortalılık süresi, prim gün sayısı ve yaş durumu genel anlamda en önemli üç koşul olarak karşımıza çıkmaktadır.

Emeklilik için gerekli olan şartları gösteren bu üç kavram emeklilikte yaşa takılanlar hakkında kamuoyu gündeminde bulunan ve halen yasalaşma sürecinde olan düzenlemeler nedeniyle bugünlerde sıkça telaffuz edilmektedir.

Yaş ve sigortalılık süresini tamamlamasına karşın prim gün sayısı şartını sağlayamayanlar yahut da sigortalılık başlangıç süresini tabi olunacak koşullar bakımından geriye çekmek suretiyle avantaj yaratmak isteyenler eksik prim günlerini borçlanmaktadırlar.

Sosyal güvenlik borçlanmasında amaç kişinin sigortalı olarak çalışmaya engel bir yasal düzenleme yahut fiili imkansızlık hali nedeniyle ortaya çıkan mağduriyetinin telafi edilmesidir.

1. I) BORÇLANMAYA KONU OLABİLEN SÜRELER:

• Askerlik Borçlanması
• Doğum Borçlanması
• Yurtdışı Borçlanması
• Tutuklukta Geçen Sürelerin Borçlanılması
• Kısmi Süreli İş Sözleşmesi İle Çalışanların Borçlanması
• Doktora veya Tıpta Uzmanlık İçin Sigorta Yapılmaksızın Geçirilen Sürelerin Borçlanılması
• Ücretli Öğretmenlikte Geçen Sürelerin Borçlanılması
• Avukatlık Stajında Geçen Sürelerin Borçlanılması
• Grev ve Lokavt Esnasında Geçen Sürelerin Borçlanılması

1. II) BORÇLANILAN SÜRELERİN ÇALIŞANIN GELİR VERGİSİNE ETKİSİ:

• Yukarıda genel olarak özel sektör çalışanları bakımından borçlanılacak süreler sayılmıştır.

• Çalışmakta olan sigortalı kişi halen çalışmaya devam ederken bu kabil süreler için SGK Başkanlığına borçlanma yapar ise toptan yaptığı ödeme tutarı yahut bu amaçla taksitler halinde yaptığı tutarlar gelir vergisinin hesaplanması bakımından matrahtan indirilebilecek gider niteliğindedir.

• Bu indirim nedeniyle çalışan adına gelir vergisi doğmayacağından yahut daha az tutarda olacağından işçinin eline geçecek net ücret tutarının artması sonucunu doğuracaktır.

• Yazı içeriğinden anlatılan avantaj brüt ücret rejiminde istihdam edilenler için geçerlidir.

• Borçlanma tutarının kişinin vergi matrahından indirilebilmesi için bir kısım şartlar ve prosedürler bulunmaktadır.

• Vergi mevzuatımıza göre ücret; işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar (nakdi olmayan mal) ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

• Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.

• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda hangi ödemelerin de ücret olarak sayılacağı belirtilmiştir.

• Gelir vergisi hesaplanırken ücretin safi değerinin bulunması gerekmektedir.

• Ücretin safi değeri (vergi oranı uygulanacak matrah) işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaat toplamından ilgili mevzuatta sayma yoluyla belirtilen indirimler / mahsuplar yapıldıktan sonra kalan tutardır.

• Yasal düzenlemeler çerçevesinde ücretin safi değerine ulaşmak için işveren tarafından verilen menfaatler toplamından indirilecek tutarlardan birisi de sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde ödenen aidat ve primlerdir.

• Yine yasal düzenlemeye göre sigortalıların sosyal güvenlik kurumuna borçlanma suretiyle önceki dönemlerde ödenmemiş bulunan günlerine ait ödedikleri aidat veya primler de gelir vergisi matrahının yani ücretin safi değerinin belirlenmesi için ücretten indirilmesi gereken bir tutar olarak kabul edilmektedir.

• Borçlanma suretiyle sosyal güvenlik kurumuna ilgili mevzuatla öngörülen şekilde ödenmiş olan tutarlar primlerin tutar ve oranına bakılmaksızın kesildiği aya ait gelir vergisi matrahının tespitinde gider olarak göz önünde bulundurulur.

• Eğer ödeme toptan (defaten) yapılmış ise ücretlerin vergiye tabi tutarından ödenen tutara ulaşılıncaya kadar indirime devam edilir.

• Bu indirimden yararlanabilmek için borçlanmanın sigortalı tarafından çalışırken yapılması gerekmektedir. Bir başka ifade ile sigortalı tarafından işe başlamadan önce yani çalışmadığı bir dönemde yapılan borçlanma tutarlarının cari dönemde indirime konu edilmesi mümkün değildir.

• Vergi matrahından indirim çalışan sigortalının (hizmet erbabının) borçlanma suretiyle yaptığı ödemeye ilişkin (toptan yahut taksitler halinde) belgeyi işverene vermesi ile bu belgenin işverene verildiği ay itibariyle başlar.

• Borçlanma suretiyle yapılan ödemeler hakkında vergi matrahından yapılacak indirimde takvim yılı kısıtı bulunmamaktadır. Borçlanma taksitler halinde yapılıyor ise bitene kadar, toptan ödeme yapılmış ise bu tutara ulaşılıncaya kadar aylık gelir vergisi matrahından indirim yapılmasına devam olunacaktır.

• Borçlanma konusunda sosyal güvenlik kurumuna taksitler halinde yapılmakta olan ödeme devam ederken yahut bu konuda toptan ödeme yapılmış ve halen bu ödemenin tamamı vergi matrahından indirilmeden çalışanın işyeri değişikliği gündeme gelir ise vergi matrahından indirim imkanı son bulmaz.

• Özellikle toptan yapılan ödeme sonrasında tutarın tamamının vergi matrahından indirilmesi gerçekleşmeden işyeri değişikliği olursa borçlanma tutarının gider olarak indirilmeyen kısmının yeni işyerindeki vergi matrahından indirilebilmesi için çalışanın eski işvereninden alacağı ödenen borçlanma primlerine ait onaylı belge ile indirim konusu yapılamayan tutarı gösteren yazıyı yeni işverenine vermesi gerekmektedir.

• Son olarak bu indirim çalışmakta olan sigortalı veya hizmet erbabı adına yapılan borçlanmalara ilişkin olarak uygulanabilecektir. Bu kimselerin eşleri adına yapılacak borçlanmalar gelir vergisi bakımından matrahtan indirime konu olmaz.